خانه / مقالات / توشه ای از پیروی سنت)قسمت اول)

توشه ای از پیروی سنت)قسمت اول)

 توشه ای از پیروی سنت)قسمت اول)

مصطفی مشهور / مترجم: نعمت الله شهرانی

سنت مطهر حضرت محمد (ص) در قلوب  مسلمانان منزلتی رفیع دارد و محمد)ص)اولین مجری اسلام و شارح ومفسر کتاب خدا و برنامه ریزی صحیح زندگی بشراست و تشریح و قانونگذاری دومین آن بشمار می رود و کسی که منکر او باشداسلامش پذیرفته نیست . همانگونه که قرآن کریم سر منشاء اصلید فضل و رحمتالهی است سنت نبوی نیز سر منشاء توشه ها بشمار می رود.

قبل از اینکه درباره توشه های پیروزی از سنت صحبت کنیم لازم است به بحثهای پیرامون مقام  و منزلت رفتار پیامبر بپردازیم تا انگیزه ای برایپایداری و ثبات قدم در پیروی از سنت بدست آوریم . به ویژه که امروزهزمزمه هایی درباره ایجاد شک تردید و کاستن از ارزش سنت حضرت رسول ازگروه هایی خاص می شنویم . والین در حالی است که موضع ما در برابر سنت درواقع شاخص دیدگاهمان در برابر اسلام است . پس همانگونه که اسلام و تعالیمقرآنی را پذیرفته ایم باید به همان شکل سنت را نیز بی کم و کاست قبولکنیم.

و از آنجایی که قرآن کریم مسلمانان را به پیروی از پیامبر امر کردهبنابراین کمترین شک و تردیدی در پیروی از سنت حضرت رسول اکرم (ص) باقینمی ماند.

«وَ ما آتاکُمُ الرَّسولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاکُم عَنهُ فَانتَهُوا»)حشر۷)

              یعنی: چیزهایی را که پیامبر برای شما (از احکام الهی) آورده است اجراکنید، و از چیزهایی که شما را از آن باز داشته، دست بکشید.

«إنَّما کانَ قَولُ المؤمنینَ إذا دُعُواإلی اللهِ وَ رَسولِهِ لِیَحکُمَبَینَهُم أن یَقُولوُا سَمِعنا و اَطَعنا وَ اُلئِک هُمُ المُفلِحُون»

(نور:۵۱)

یعنی: مؤمنان هنگامی که به سوی خدا و پیغمبرش فرا خوانده شوند تا میان آنها داوری کند، سخنشان تنها این است که می گویند: شنیدیم و اطاغت کردیم،و رستگاران واقعی ایشانند.

«فَلا وَ رَبِّکَ لا یُؤمنونَ حَتّی یُحَکِّمُوکَ فیما شَجَرَ بَینَهُمثُمَّ لا یَجِدوا فی اَنفُسِهِم حَرَجاً مِمّا قَضَیتَ وَ یُسَلِّموُاتَسلیماً»

(نساء:۶۵)

یعنی:اما، نه ! به پروردگارت سوگند که آنان مؤمن به شمار نمی آیند تا تورا در اختلافات و درگیری های خود به داوری نطلبند و سپس ملالی در دل خوداز داوری تو نداشته و کاملا تسلیم (قضاوت تو) باشند.

«قُل اِن کُنتُم تُحِبُّونَ اللهَ فَاتَّبِعُونی یُحبِبکُمُ اللهُ وَیَغفِر لَکُم ذُنُوبَکُم وَ اللهُ غَفُورٌ رَّحیمٌ * قُل اَطیعوا اللهَوَ الرَّسولَ فَاِن تَوَلَّوا فَاِنَّ اللهَ لا یُحِبُّ الکافِرینَ»)آل عمران ۳۲-۳۱(

یعنی: بگو: اگر خدا را دوست می دارید، از من پیروی کنید تا خدا شما رادوست بدارد و گناهانتان را ببخشاید، و خداوند آمرزنده مهربان است.*بگو:از خدا و پیغمبر اطاعت و فرمانبرداری کنید، و اگر سرپیچی کنند (ایشان بهخدا و پیغمبر ایمان ندارند و کافرند و)خداوند کافران را دوست نمی دارد.آیه فوق دوستی ما را نسبت به خدا و دوستی خدا را نسبت به ما مشروط به

پیروی از پیامبر (ص) کرده است پس آیا جایز است که یک مسلمان در پیروی ازحضرت رسول (ص) شک و تردید به دلش راه دهد و به اطاعتش نشتابد ؟ این آیاتسبب می شود که مسلمانان سنت پیغمبر را در تمام امور، سرمشق خود قرار دهندتا از دوستی وی بهره مند گردیده و به سعادت دنیوی و اخروی نایل آیند.با اعتراف به اینکه قرآن کتاب خدا و محمد (ص) رسول اوست بر ما لازم میشود که از سنت پیامبر بدون تردید پیروی کنیم و هر قدر هم که در برسی قرآنو سنت پیش می رویم به تعالمی دست می یابیم که هیچ انسانی بی آن به صلاح وموفقیت نمی رسد . خداوند می فرماید:

«فَاِمّا یَأتِیَنَّکُم مِنّی هُدًی فَمَن تَبُعَ هُدایَ فَلا یَصِلُّولا یَشقی وَ مَن اَعرَضَ عَن ذِکری فَإنَّ لَهُ مَعیشهً ضَنکاً وَنَحشُرُهُ یَومَ القِیامَهِ أعمی»

)طه:۱۲۴- ۱۲۳(

معنی: هر گاه هدایت و رهنمود من برای شما آمد، هر که از هدایت و رهنمودمپیروی کند، گمراه  و بدبخت نخواهد شد.* و هر که از یاد من روی بگرداند،زندگی سخت و گرفته ای خواهد داشت؛(چون نه به قسمت و نصیب خدادادی قانعخواهد شد و نه تسلیم قضا و قدر الهی خواهد گشت)و روز رستاخیز او رانابینا (به عرصه قیامت گسیل و با دیگران در آنجا) گرد می آوریم.

«ترکت فیکم ما ان تمسکتم به لن تضلوا بعدی ابداً کتاب الله و سنتی»

یعنی در میان شما چیزی را بجای گذاشتم که اگر بدان چنگ بزنید هرگز بعد ازمن گمراه نخواهید شد : کتاب خدا و سنتم.

کسانی که در زندگی همراه پیامبر بودند در گفتار و کردارش ارزش های بسیاریمشاهده نموده ند و تنها شخصیت پیامبر نبود که عقل و دلشان را می ربودبلکه او اسوه ای بود که برای جزیی ترین امور زندگیشان نیز از او پیروی میکردند و می کوشیدند که هیچ یک از افعال و اقوال وی را ترک نکنند.عبادت وظیفه مهم ما در دنیا است که به وسیله آن رضایت خداوند را بدست می

آوریم و از آتش دوزخ نجات یافته و راه ورود به بهشت را هموار می کنیم.مفهوم عبادت تنها در واژه هایی چون نماز ، روزه ، حج و زکات خلاصه نشده وتمام امور زندگیمان را در بر می گیرد و همانطور که احکام صحیح نماز وروزه را از تعالیم و راهنمایی های پیامبر اخذ می کنیم در سایر امور زندگینیز باید به سنت وی اقتداء کنیم تاذ کارهایمان مورد قبول خداوند واقع شوددر نتیجه مستحق پاداش و جزای خیر گردیم.دیده ایم که در کارخانجات، افرادی که با ماشین آلات کار می کنند برای کار

کردن درست، گوش به فرمان مهندسین همان دستکاهها هستند و دقیقاً اوامرشانرا اجرا می کنند و حتی از کوچکترین راهنمایی آنان سرپیچی نمی کنند، پسچطور شده است که ما با یقین به خلاقیت و آفریننده بودن خدا و دانستناینکه او به صلاح و فساد ما علم کامل دارد  و در کتاب و سنت رسول خود،تعالیمی را برای ما آورده است، باز هم به خود اجازه می دهیم که در امورزندگی از قوانین و تقلیدها و عادات بشری پیروی کنیم؟ و آنگونه عمل نمایمکه مخالف سنت نبوی است؟ نتیجه حتمی این وضع چنین می شود که دچار شقاوت وبدبختی و حیرت، گمراهی و ضلالت می گردیم و از زندگی گوارا، آرامش روحی،

امنیت و سعادت دنیا و آخرت محروم می شویم.

سنت، بیانگر گفتار و کردار رسول، و حیات آن حضرت به طور کلی نمونه زنده ومفسر معنا و مفهوم کتاب الله است. پیروی از سنت پیغمبر سبب می شود که درتمام امور زندگی با شعور و آگاهی کامل رفتار کنیم و همیشه زمام نفس خویشرا در دست گیریم. پس اگر اکنون آنچه را که می گوییم و انجام می دهیم، تحتفرمان و اراده صحیح خود در آوریم پیش از آنکه در روز قیامت مورد بازخواستقرار گیریم همین امروز خود را محاسبه و مؤاخذه کرده ایم و این توشه ای بسیار بزرگ و با ارزش است. پیروی از سنت منافع اجتماعی را نیز به دنبالمی آورد به عنون مثال اختلاف طبایع افراد باعث پیدایش خواست ها و تمایلاتمختلف می گردد که هر کس خواهان اجرای خواسته خود است که اگر چنین عملیاجرا شود اختلافات و درگیری های فراوان ایجاد می شود ولی دین مبین اسلامهمیشه و همه جا مردم را به پیروی از نظامی واحد سوق داده و خواستهایشان

را با یکدیگر هماهنگ و نزدیک گردانیده است، اگرچه عادات و اوضاع اجتماعیو اقتصادیشان متفاوت باشد. پس هر مسلمان همانند خشتی است که در جای معینگذاشته می شود تا با برادران دیگرش بنایی محکم و پایدار بسازد به طوری که

هیچ گونه انحراف و کجی در آن وجود نداشته باشد.پیروی از سنت پیامبر روحیه اعتماد به نفس را در مسلمانان ایجاد کرده و

آنان را از تقلید غربی ها بی ناز می سازد. این احساس سبب می شود که بهطرف آینه روشن و اکتشاف و تکامل قدم بردارند.

برخی از مسلمانان بر این پندارند که وقتی می توانند به پایه تمدن و ترقیشرق و غرب برسند که اصول و قواعد اقتصادی و اجتماعی آنان را بپذیرند ولیاین تفکر موجب می شود که حیات اقتصادی و اجتماعی مسلمین به سوی خطراتبزرگ کشانده شود. تقلید تمدن بدون تقلید و تأثیر پذیری از مبادی و روح آنامکان پذیر نیست زیرا تمدن یک شکل و یا کالبد میان تهی نیست که وقتیظاهرش را پذیرفتیم، مبادی اساسی آن درما اثر نکند ، بلکه یک عنصر زنده ومؤثر است که پس از قبول ظواهر آن، روحش نیز در ما نفوذ می کند و این حرکتبه قدری آرام و آهسته و مخفیانه صورت می گیرد که خودمان نیز بدان متوجه

نمی شویم، و این حدیث رسول الله معانی فوق را تأیید می کند که فرمود:

«من تشبه بقوم فهو منهم»

یعنی هر کس خود را شبیه قومی سازد، از جمله آن قوم گردد.

بعضی ها می پندارند تقلید از غرب نشانه تکامل و ترقی است زیرا عادات مامسلمانان کهنه و پس مانده بوده و برخلاف آن می باشد ولی حقیقت این است کهمسلمانان از تقلید روش پیامبر اکرم(ص) و تعلالیم دین که بهترین برنامهزندگی و پیشرفته ترین سطح ذوق و سلیقه در حیات بشری است، فرسنگ ها دورمانده اند و آن تعالیم را کنار گذاشته اند و نباید نکته ای را از نظر دور

داشت و آن اینکه رسول اکرم(ص) هرگز از روی خواهش های نفسانی سخن نمی گویدو تعالیم و گفتارش از منبع وحی والهام سرچشمه گرفته است، منبعی که کمالمطلق بوده و هیچ چیز براش پوشیده نیست و به تمام امور، کوچک و بزرگ، علم

کامل دارد.

افرادی که نسبت به اسلام خوشبین نیستند می گویند: مکلف ساختن مردم به تقلیداز زندگی  حضرت رسول(ص) در همه امور مخاالف آزادی فردی و شخصیت انسانی است اما این یک اعتراض باطل می باشد چرا که آزادی حقیقی در پیرویاز برنامه ای محقق می شود که خداوند برای ما وضع کرده است و حضرت رسول فقط آن برنامه را به صورت تام و کامل در زندگی خود پیاده می کرد پس پیرویما از ایشان اطاعت از امر خداوند را در همه امور زندگی به ارمغان می آوردکه آن هم به نوبه خود مایه آزادی حقیقی انسان است. قرآن کریم می فرماید:

«لَقَد کانَ لَکُم فی رَسُولِ اللهِ اُسوَهٌ حَسَنَهٌ لِمَن کان یَرجُوااللهَ وَ الیَومَ الاخِرَ وَ ذَکَرَ الله کَثیراً»(احزاب/۲۱)

یعنی: سرمشق و الگوی زیبایی در (شبوه پندار و گفتار)پیغمبر خدا برای شمااست. برای کسانی که (دارای سه ویژگی باشند:) امید به خدا داشته، و جویایقیامت باشد، و خدای را بسیار یاد کنند.بعضی از اوامر و تعالیم حضرت پیغمبر مربوط به امور عبادی و برخی دیگرمربوط به امور اجتماعی و مسایل زندگی و روزمره ماست. این سخن که برمتابعت به معنای اول مجبور هستیم سخنی سطحی و قولی دور از انصاف است ونشانه کاستن از قدر و منزلت نور نبوی می باشد. آیا بهتر و کامل تر از

برنامه خداوند برنامه دیگری برای پیروی در امور زندگی وجود دارد؟

کسانی که در سنت شک وتردید می فکنند افراد پست و فرومایه ای هستند زیراوعده خداوند به حفظ قرآن کریم و سنت رسول که شارح و مفسر قرآن نیز میباشد به استهزاء می گیرند.

«اِنّا نَحنُ نَزَّلنا الذِکرَ وَ اِنّا لَهُ لَحافِظُونَ» (حجر/۹)

یعنی ما خود قرآن را فرستاده ایم و خود ما پاسدار آن می باشیم (و تا روزرستاخیز آن را از دستبرد دشمنان و از هر گونه تغییر و تبدیل زمان محفوظ ومصون می داریم(

و خداوند امامان متدین و با فضیلت را نیز خلق کرد تا آن احادیث را جمعوتنظیم کنند و در طول قرون به نسل های دیگر برسانند که از جمله آنان امام  بخاری و مسلم را می توانیم نا ببریم که در روایت حدیث و اسناد آن چنان بهدقت کار کردند و قواعدش را رعایت نمودند که حتی مورخین اروپایی در اقتباساز مصادر تاریخ قدیم چنان نکردند.

برای هر یک از راویان چه مرد و چه زن اصول و شرایطی مقرر کردند که کاملاًبدان پایبند بودند. پس حال اگر هیچ دلیل معقول و علمی بر صحت و مصدرحدیثی، خلل وارد نکند و راویانش از شرایط موضوعه خارج نباشند و هیچ حدیث

دیگری هم آنرا نقص نکند بر ما واجب می شود که آن را قبول کرده و بر صحتشحکم کنیم و تا زمانی که کسی علیه مصادر تاریخی آن دلیل و مدرک ارائهنکنند نمی تواند بر صحت حدیث خدشه ای وارد سازد.

از آنچه گذشت نتیجه می گیریم که بر هر مسلمان واجب است به دین و سنتپیامبرش افتخار نموده و در ردّ تهمت ها نه تنها موضع دفاعی داشته باشدبلکه یقین کند که بر دین حق بوده و سنت رسول الله (ص) بهترین برنامهزندگی است.

منبع: کتاب توشه راه/نویسنده: مصطفی مشهور/مترجم: نعمت الله شهرانی/انتشارات : نشر احسان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سئوال امنیتی: لطفا جواب معادله را بنویسید *