خانه / امهات المؤمنین / فلسفه تعدد ازواج مطهرات

فلسفه تعدد ازواج مطهرات

فلسفه تعدد ازواج مطهرات
در حال حاضر مدتهاست که دشمنان اسلام در صدد آنند تا از هر راهی به اسلام و پیغمبر اسلام حضرت محمّد صلی الله علیه وسلم ضربه بزنند. اگر مسلمانان موضوع را می دانستند ، هیچ دشمن کینه توز و سرسختی نمی توانست تا این اندازه در مورد تعدد همسران پاک پیغمبر خدا صلی الله علیه وسلم زبان به طعنه گشاید. آن تعددی که خداوند آن را از…
مختصات پیامبر خود، حضرت محمد صلی الله علیه وسلم قرار داده است آن تعددی که در حقیقت سر چشمه افتخار، حکمت، سربلندی رحمت و رفعت والای انسانیت برای این پیامبر عظیم الشان محسوب می شود. پس مختصراً مروری بر علّت تعدد ازواج حضرت رسول الله صلی الله علیه و سلم خواهیم داشت تا حکمت و فلسفه و رازی که این تعدد ازواج در خود دارد، بیابیم. آنگاه خواهیم توانست پاسخ دندان شکنی بر دشمنان خدا و اهل باطل و دشمنان کینه توز اسلام و آنانی که بر علیه اسلام و به خاطر انتقام و بی اعتبار نمودن ارزش پیامبر اسلام در موضوعی که افتخاری از افتخارات بزرگ و ارزشی از ارزشهای والای انسانی، این رسول امین، مهربان و بخشنده بدهیم.
اول از این دشمنان که یاوه سرا، آنانی که به وجود پاک و شریف آن حضرت طعنه زده و به غلط و دروغ بیجا تهمت و گمراهی گمان بد بردند، بپرسیم، آیا رسول اکرم از ازدواجش با زنانی که ازدواج کرد، برای پاسخ گوی بر انگیزه های خواهش های نفسانی و سیر کردن احساسات شهوانی بود؟ چه زمانی انگیزه شهوت رانی شدید است؟ چه وقت نقطه اوج و درجه نهایی آتش شهوت بالا می رود؟ آیا در دوران نوجوانی و جوانی نیست؟ بدون شک در دوران پیری و سالخوردگی نیست؟
زندگی معصومانه آن حضرت صلی الله علیه و سلم در جلوی قریش مکه چنان گذشت که در سن بیست و پنج سالگی با یک بیوه زن سالخورده و صاحب اولاد که از دو شوهر فوت شده بیوه مانده بود، ازدواج نمود و تا بیست و پنج سال با او زندگی را ادامه داد و آن هم بدین شکل که ماهها خانه را گذاشته در غار حرا به عبادت مشغول بود و ازدواجهای دیگر بعد از پنجاه سالگی به وقوع پیوست.این زندگی پنجاه ساله و کل عنفوان جوانی در نظر اهل مکه گذشت. (تفسیر معارف القرآن جلد سوم ص ۳۵۶-۳۵۵). هرگز به هیچ یکی از دشمنان فرصتی نرسید که بتوانند چنین چیزی را به وی منسوب کنند و طهارت و تقوای او را محل شک و تردید قرار دهد. دشمنان، آن حضرت را ساحر، شاعر، مجنون، کذاب و مفتری گفتند ولی نسبت به زندگی معصومانه او نتوانستند چنین حرفی به زبان بیاروند که در رابطه به جذبات بی رویه جنسی و نفسی باشد. آیا با توجه به این احوال و اوضاع این امر قابل توجه نیست که بعد از سپری نمودن پنجاه سال جوانی به یک سویی از لذایذ دنیا و زهد و تقوا چه انگیزه و داعیه ای پدید آمده بود که او را اوادار به ادواج متعدد در این سن و سال کرد؟
حتما دلیل و فلسفه ای دارد، و با هیچ حسابی آن را نمی توان به انگیزه های علاقه جنسی پیوند داد، زیرا با اینکه مساله ازدواج متعدد در میان عرب در آن روز بسیار ساده و عادی بوده و حتی گاهی همسر اول به خواستگاری همسر دوم می رفت و هیچ گونه محدودیتی برای گرفتن همسری قائل نبودند، برای پیامبر صلی الله علیه وسلم ازدواجهای متعدد در سنین جوانی نه مانع اجتماعی داشت، و نه شرایط سنگین مالی، و نه کمترین نقصی محسوب می شد. جالب اینکه پیامبر صلی الله علیه وسلم تنها با یک زن باکره ازدواج کرد او حضرت عایشه صدیقه رضی الله تعالی عنها بود، بقیه همسران او همه زنان بیوه بودند که طبعا نمی توانستند از جنبه های جنسی چندان تمایل کسی را بر انگیزند. حضرات صحابه رضی الله عنهم چه مرد و چه زن همه برای آن حضرت صلی الله علیه وسلم جان نثار بودند، اگر وی می خواستند می توانستند بسیاری ازواج دوشیزه را در نکاح خود در بیاورد، بلکه می توانست هر یکی را بعد از یک یا دو ماه طلاق بدهد، اما وی چنین کاری را نکرد، و نیز این امر هم قابل توجه است که سرور دو جهان صلی الله علیه وسلم نبی برحق خداوند بود و نبی هیچ وقت صاحب هوا و هوس نخواهد بود، هرچه او انجام دهد به اذن خدا خواهد بود. بعد از پذیرش نبوت او هر اعتراضی پوچ و خنثی خواهد شد و اگر کسی پیامبری او را نپذیرد و چنین تهمتی به وی بزند که او فقط به خاطر شهوت پرستی برای خود کثرت ازدواج محدودیتی اعلام می کرد: «لا یحل لک النساء من بعد» (سوره احزاب آیه ۵۲) این علام محدودیت در حق خودش دلیل روشنی است بر اینکه آنچه آن حضرت صلی الله علیه و سلم انجام داده است همه به اذن پروردگارش بوده است. (تفسیر نمونه جلد هفدهم ص ۳۸۱)
آری یقینا پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم رحمت بالغه و مصلحت اسلامی را در انتخاب هر یک از ازواج مطهرات رعایت نموده اند: (تفسیر منیر جلد ۴-۳ صفحه ۲۹۷-۲۹۶)

اما خدیجه رضی الله تعالی عنها: زن اول ایشان بود که خدای متعال از او به آن حضرت فرزندانی عنایت فرموده، و این با سنت خلقت و فطرت سازگار است.

با سوده بنت زمعه رضی الله تعالی عنها: برای این ازدواج نمودند که او از جمله زنان مهاجر اول بود و بعد از بازگشت از هجرت دوم از حبشه، شوهرش را از دست داده بود، و اگر با او این ازدواج صورت نمی گرفت، باید به آغوش خانواده ی خویش بر می گشت، و آنها چون مشرک بودند او را اذیت می کردند و از دینش جدا می ساختند
ازدواج رسول خدا صلی الله علیه وسلم با عایشه صدیقه و حفصه رضی الله تعالی عنهما: برای عزت بخشیدن و گرامی داشتن دو یار و دو وزیر گرانقدرش ابوبکر و عمر رضی الله تعالی عنهما بود.
ازدواج آن حضرت صلی الله علیه وسلم با زینب بنت جحش رضی الله تعالی عنهما: برای ابطال عادت تنبیه و فرزند خواندگی بود، زیرا این عادت در میان مردم حاکم بود، و آنان زن فرزند خوانده خود را حرام می دانستند، برای همین بود که دستور این ازدواج از ملا اعلی رسید
ازدواج با جویریه بنت حارث رضی الله تعالی عنها: که بزرگ قوم بنی مصطلق بود برای آزاد گردانیدن داوطلبانه اسیران شان از سوی مسلمانان بود که خود سبب مشرف گردیدن بنی مصطلق به اسلام نیز گردید
ازدواج با زینب بنت خزیمه رضی الله تعالی عنها: که ملقب به ام المساکین استع به این علت بود که شوهر عبد الله بن جحش در روز احد شهید شده بود و رسول خدا صلی الله علیه وسلم نخواست که او را بیچاره و فقیر و بی پناه بگذارد تا در حرمان و بی سرپرستی رنج بکشد و خواست تا ازدواج با وی تعویضی برای این زن صبور و وامانده باشد.
ازدواج رسول خدا صلی الله علیه وسلم با ام سلمه رضی الله تعالی عنها: (اسمش هند بود) برای تعزیت و تسلی خاطرش بود، زیرا او شوهرش ابو سلمه را از دست داده بود، همچنین او زن بسیار خردمند و فاضله ای بود چنانکه رای و خرد مُدبّرانه اش در روز حدیبیه آشکار گردید.
ازدواج رسول خدا صلی الله علیه وسلم با ام حبیبه (دختر بیوه ابو سفیان): برای این بود تا دلهای قومش به اسلام راه یابد، و این ازدواج بعد از آن بود که او با شوهرش عبید الله بن حجش در هجرت دوم به حبشه رفته بود و شوهرش نصرانی شده و به دین عیسویت گرویده بود، اما ام حبیبه خود بر اسلام ثابت قدم مانده بود.
ازدواج رسول خدا صلی الله علیه وسلم با صفیه: دختر حیی بن اخطب بزرگ قبیله بنی قریظه و بین نضیر که در خیبر به اسارت در آمده بود، به حسب آزاد گردانیدن او از اسارت صورت گرفت.
ازدواج رسول خدا صلی الله علیه وسلم با آخرین همسر ایشان، میمونه دختر حارث هلالیه بعد از وفات شوهر دوم آن صورت گرفت که او هم با بنی هشام و هم با بنی مخزوم نزدیکی و قرابت داشت.
با توجه به مطالب ذکر شده، می توانیم حکمت تعدد ازواج مطهرات را به چهار بخش اساسی تقسیم کنیم:
۱- حکمت تعلیمی ۲- حکمت تشریعی ۳- حکمت اجتماعی ۴- حکمت سیاسی
مختصرا از هر یک بحثی خواهیم کرد
حکمت تعلیمی
هدف اصلی تعدد زوجات رسول تحویل دادن معلمانی برای زنان بوده است که احکام را به زنان تعلیم دهند، زنان نصف جامعه را تشکیل می دهند و بعضی از احکام که بر مردان لازم شمرده بر زنان نیز لازم گردانیده شده، لذا لازم بود که معلمانی باشند تا آنها را تعلیم دهند. بسیاری از زنان از سوال کردن یک امر شرعی که متعلق به مسائل زنان بود به خاطر شرم و حیاءشان از پیامبر سوال نمی کردند. مانند: احکام حیض و نفاس، جنابت و غیره کما اینکه حیای کامل در ذات رسول الله نیز بود و ایشان نیز نمی توانستند که با صراحت کامل جواب را تفهیم نمایند لذا گاهی مواقع بعضی از زنان جواب سوالهایشان را کاملا متوجه نمی شدند.زیرا پیامبر کنایتا اشاره ای می نمود، مانند این روایتی که از حضرت عایشه رضی الله تعالی عنها روایت شده که «زنی از انصار چگونگی غسل زن حائضه را سوال نمود و پیامبر صلی الله علیه وسلم کیفیت غسل را به او تعلیم داد، سپس به آن زن فرمود که بگیر تکه ای از پنبه که در آن خوشبویی باشد و با آن خود را تمیز کن. بعد زن سوال کرد چگونه پاک کنم؟ پیامبر فرمود: با او وجودت را پاک کن. سپس دو مرتبه آن زن سوال کرد چگونه یا رسول الله خودم را با آن پاک کنم؟ پیامبر فرمود: سبحان الله، با او خودت را پاک کن. سپس در ادامه حضرت عایشه می فرماید که من دست او را گرفتم بعد او را تعلیم دادم و کاملا برای او تصریح کردم. پس در اینطور سوالهایی که بر پیامبر جواب دادن آنها دشوار بود، جواب این سوالها بر عهده ازواج مطهرات بود. (تفسیر معارف القرآن ج سوم ص ۳۵۵)
تنها از حضرت عایشه رضی الله عنها نسبت به احکام و مسائل، اخلاق و آداب سیرت نبوی «دو هزار و دویست و ده حدیث» در کتب احادیث روایت شده است و آمار روایات حضرت ام سلمه که از آن حضرت نقل فرموده به «سیصد و هفتاد و هشت» رسیده است. روایات ازواج دیگر از نظر مجموع در حد زیادی دارد و روشن است که نفع این تعلیم و تبلیغ، از ناحیه ازواج مطهرات رسیده است
حکمت تشریعی
این حکمت ظاهر و واضح می باشد که از بزرگترین باطل کنندگان بعضی از عادات جاهلیت بوده است مثلا در زمان جاهلیت فرزند خوانده گرفتن مرسوم بوده، تا حتی که بهتر از فرزند صلبی (نسبی) به شمار می آمد و تمام احکام فرزند حقیقی را برای فرزند خوانده ثابت می کرد از قبیل میراث و طلاق و حرمت مصاهره و غیره، لذا اسلام خواست که عربها بر این باطل حق را بنمایاند و تدریجا آن را از بین برده به همین خاطر رسول الله قبل از بعثت نبوی به اذن خداوندی زید بن حارثه را فرزند خوانده گرفتند. کما اینکه بخاری و مسلم از عبد الله بن عمر روایت می کنند که فرمود: ما زید بن حارثه را صدا نمی زدیم مگر به زید بن محمد تا اینکه این می آمد. «ادعوهم لابائهم هو اقسط عند الله» (سوره احزاب آیه ۵) نازل شد و بعد از نزول این آیه رسول به زید فرمود که از این به بعد «زید بن حارثه» می باشی. بعد از مدتی حضرت رسول الله(ص) دختر عمه اش را که زینب بنت حجش بود به عقد زید بن حارثه در آورد، اما بعد از مدت زمانی به خاطر مشکلاتی که بین آن دو پیش آمد و ایضا به خاطر حکمتی که اراده خدا بود زید حضرت زینب را طلاق دادند. لذا خداوند به رسولش امر نمود که با زینب ازدواج کند تا بدعت فرزند خواندگی فرو بپاشد. از این طریق حکم فرزند خوانده گرفتن به پایان رسید. این ازدواج به امر خداوند بود و به خاطر هوس و شهوت نبود کما اینکه بعضی از غربی ها و مستشرقین چنین گفته اند. این ازدواج به امر ذاتی بود که حکیم و علیم است و به خاطر هدفی والا و غرضی شایسته بود کما اینکه خداوند عزو وجل صراحتا غرض این ازدواج را بیان می نماید: «لکی لا یکون علی المؤمنین حرج فی ازواج ادعیائهم اذا قضوا منهن وطرا…» (سوره احزاب آیه ۳۷) تا اینکه مؤمنین برای ازدواج زنهای فرزند خوانده هایشان بعد از سپری کردن عدت خود، در مضیقه نباشند.
حکمت اجتماعی
این حکمت در ازدواج رسول با دختر حضرت ابو بکر صدیق جانشین بلا فصل ایشان ظاهر می شود، سپس ازدواج با دختر حضرت عمر فاروق رضی الله عنه و سپس در ازدواج های متعدد ایشان باید دیگر قبایل قریش، تا اینکه ارتباط ایشان با آنها بیش از پیش مستحکم تر شود. حضرت رسول با سیده عایشه رضی الله تعالی عنه دختر محبوب ترین شخص به پیامبر و عظمت ترین مردم نزد رسول، که جز ابو بکر کسی دیگر نمی باشد، فردی که از اولین مسلمانان صدر اسلامی می باشد، شخصیتی است که جان و مال خود را در راه نصرت دین خداوند فدا نمود و در راه خدا انواع اذیتی ها را تحمل نمود تا اینکه رسول الله در حق حضرت ابوبکر این چنین می فرماید: «هیچ شخصی نیست که در مقابل ما در مقابل زحمات او عوض او را نداده باشیم به غیر از ابوبکر که خداوند عوض او را در روز قیامت می دهد… و مال هیچ شخصی به اندازه مال ابو بکر به من نفع نداد و اسلام را بر کس عرضه می کردم مقداری تردد در او یافته می شد بغیر از ابو بکر و اگر برای خودم دستی بر می گزیدم ابوبکر را انتخاب می کردم، اما آگاه باشید که دوست شما خداوند را به عنوان دوست برای خود انتخاب کرده است». در نتیجه رسول اکرم عوضی در دنیا بهتر از اینکه با دختر حضرت ابوبکر ازدواج کند را ندیدند تا اینکه بین آن دو قرابت و حرمت مصاهره ثابت شود تا به این طریق محبت آنها بیشتر و محکم تر شود. کما اینکه پیامبر با دختر حضرت عمر حفصه بنت عمر ازدواج نمودند، حضرت عمر شخصیتی بودند که اسلام و صداقت و اخلاص و شجاعت ایشان در اسلام مشهور است، فردی بود که خداوند به وسیله او اسلام و مسلیمن را عزت دادند و مناره های دین بوسیله ایشان سر به فلک کشیدند، سپس نزدیکی رسول الله با ایشان از طریق حرمت مصاهره بهترین عوض برای حضرت عمر بود. ازدواج رسول الله با دختران این دو بزرگوار بزرگترین شرف برای آن دو به شمار می آمد بلکه بهترین احسان برای خود می دانستند و هدیه ای بزرگ تر و بهتر در این زندگی دنیا برای آن دو بزرگوار غیر از ازدواج رسول با دختران آن دو ممکن نبود.
حکمت سیاسی
ازدواج پیامبر با بعضی از ازدواج مطهرات برای حل یک سلسله مشکلات سیاسی در زندگی ایشان بوده است. (تفسیر نمونه جلد هفدهم ص ۳۸۱) زیرا می دانیم هنگامیکه پیامبر ندای اسلام را بلند کرد تک و تنها بود، و تا مدتی جز عده محدود و کمی به او ایمان نیاوردند، او بر ضد تمام اعتقادات خرافی عصر و محیط خود قیام کرد و بر همه اعلان جنگ داد، طبیعی است همه اقوام و قبائل آن محیط بر ضد او بسیج شوند. و باید از تمام وسایل برای شکستن اتحاد نا مقدس دشمنان استفاده کند که یکی از آنها ایجاد رابطه خویشاوندی از طریق ازدواج با قبائل مختلف بود، زیرا محکم ترین رابطه در میان عرب جاهلی، رابطه خویشاوندی محسوب می شد و داماد قبیله را همواره از خود می دانستند، و دفاع از او را لازم، تنها گذاشتن او را گناه می شمردند.
قرائن زیادی داریم که نشان می دهد ازدواج های پیامبر لااقل در بسیاری از موارد جنبه سیاسی دانسته است. مانند ازدواج رسول الله با حضرت جویریه دختر حارث، ازدواج با سیره صفیه بنت حیی بن اخطب، ازدواج با سیده ام حبیبه دختر ابو سفیان برا اینکه حکمت سیاسی یکی از اهداف رسول اکرم از ازدواج های متعدد بوده بیشتر واضح شود، بطور اختصار بر یک مثال بسنده خواهیم کرد:
ازدواج رسول اکرم صلی الله علیه وسلم با ام حبیبه که دختر ابو سفیان بود و ابو سفیان یکی از سرسخت ترین دشمنان دین رسول اکرم در آن زمان بودند. دخترش در مکه اسلام آورد و سپس با همسرش به حبشه هجرت نمود، در آنجا شوهرش وفات نمود و حضرت ام حبیبه تنها ماندند که نه مونس و نه همدردی داشتند تا اینکه رسول اکرم از این موضوع خبردار شدند و فرستاده ای به نزد نجاشی فرستاد تا که حضرت ام حبیبه را به ازدواج رسول اکرم در آورد، زمانیکه نجاشی خبر دار شد خوشحال و اظهار خرسندی نمود زیرا اگر به خانواده اش بر می گشت او را به کفر مجبور می کردند، لذا او را به عقد رسول الله صلی الله علیه وسلم در آورد و او را به مدینه فرستاد و زمانیکه به مدینه آمد نبی اکرم او را ازدواج نمودند، زمانیکه این خبر به ابو سفیان رسید گفت: «هو الفحل لا یقدع انفه» این اصطلاحی است که عرب او را برای مردی که کریم و در کارهایش مختار و هیچ کس نتواند جلوی او را گرفته و از او باز خواست کند، بکار می برد و ازدواج رسول الله با دخترش را ناپسند ندانست تا اینکه خداوند او را به سوی اسلام هدایت نمود. از اینجا حکمت ازدواج نبی اکرم با دختر ابو سفیان معلوم می شود که این ازدواج سبب شد که ابو سفیان اذیت و آزار خودش را نسبت به رسول اکرم و صحابه بکاهد در حالیکه ابو سفیان از سرسخت ترین دشمن برای رسول اکرم از بنی امیه بود پس ازدواج رسول الله سبب شد تا قلب ابو سفیان وقوم او کمی نرم تر شود
آنچه در این مجال مورد بررسی، تجزیه و تحلیل قرار گرفت این امر را واضح گرداند که تمامی ازدواجهای رسول الله بنا بر مصلحت دین و شریعت و یا مانوس ساختن قلبها تا اینکه قبائل زیادی به سوی ایشان جذب شود، و همچنین برای تکریم بعضی عشایر بود، در هر ازدواجی شهامت، بزرگواری و سیاست تحسین بر انگیز رسول الله صلی الله علیه و سلم ظاهر می شود برخلاف آنکه بعضی از دروغگویان و مستشرقین بیان می کنند، آنها چشمهای خویش را در برابر حق به کوری زده و نمی خواهند که واقعیت را بپذیرند، اما بر این مطلب که گفتار و عمل و وعده های خداوند بر حق است؛ یقین داریم. لذا با تمام قوا به مستشرقین و تمامی همدستان آنها اعلام می داریم: «بل نقذف بال الحق علی ابلاطل فیدمغه فاذا هو زاهق»
::احمد خوشخوی نارویی:

یک نظر

  1. سلام
    ممنون از مطلب جالبی که گذاشتید خیلی برای من مورد استفاده بود

    تشکر فراوان

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سئوال امنیتی: لطفا جواب معادله را بنویسید *