خانه / مقالات / استدلال به سنت رسول الله (ص) 

استدلال به سنت رسول الله (ص) 

استدلال به سنت رسول الله (ص)

نویسنده: امام ابن القیم

ابن القیم می فرماید :

«موضوعی که لازم است مورد توجه قرار گیرد آن است که، هر خصلت و صفتی از خصال و صفات خیر و سازنده را خداوند به پیامبرش _در حد کامل و برتر آن _عطا فرموده است. و هرگاه به برخی از آن ویژگی‌های رسول خدا که در طایفه‌ای بیشتر از دیگران وجود دارد، برای فضل و برتریشان استدلال بشود، طرف مقابل هم برای اثبات فضل و برتری خویش این امکان را دارد که به خصلت ها و ویژگی های دیگر ایشان استدلال بنماید .

برای مثال هرگاه مجاهدین و جنگاوران برای اثبات فضل و برتری خود بر دیگران به سنت رسول خدا استدلال نمایند، علما و دانشمندان و اندیشمندان هم می توانند به سنت رسول گرامی برای فضل و منزلت خویش  استدلال کنند.

هرگاه زاهدان و تارکان دنیا برای اثبات فضل و برتری خویش به سنت و سیره رسول خدا استدلال کنند، صاحبان اموال و دارایی و حکام و اداره کنندگان امور مردم برای اقامه دین و اجرای شریعت نیز به خوبی و وضوح می توانند به همان سنت و سیره رسول خدا استناد نمایند.

چنانچه فقیر صابر برای برتری منزلت خویش استدلال نماید، غنی و ثروتمند شاکر هم برای اثبات فضیلت خود مجال زیادی را برای استدلال پیش روی خود می‌بیند.

و هرگاه اهل ذکر و عبادت به خاطر اهتمام بیشتر به عبادت های مستحب به سنت رسول خدا استدلال نمایند، اهل عرفان و معنویت نیز می توانند به سنت رسول خدا در مورد فضیلت معنویت استدلال کنند.

هرگاه اهل تواضع و بردباری به سنت و سیره رسول خدا استدلال نمایند اهل عزم و اراده و قوت و رویایی با اهل باطل و سخت گیری بر علیه آنان نیز می توانند استدلال های خود را داشته باشند.

و چنانچه اهل متانت و وقار و ابهت به سنت و سیره رسول خدا برای پسندیده بودن روش خویش استدلال کنند، اهل اخلاق آرام و پسندیده و مزاح و سرگرمی با خانواده و دوستان ـ که از حدود مشروع آن فراتر نرود ـ نیز می توانند به سنت و سیره رسول خدا استدلال کنند.

و هرگاه طرفداران حق گویی و دفاع از حق در آشکار و نهان برای حقانیت روش خویش به سنت رسول خدا استدلال نمایند، طرفداران مدارا و شکیبایی و شرم و کرم و تسامح نیز برای پرهیز از رویایی با انسان ها و سرافکنده نمودنشان، می توانند دلایل زیادی را در سیره و سنت رسول خدا دست و پا کنند.

و چنانچه اهل «ورع » برای اثبات ورع مطلوب استدلال بنمایند، اهل تسامح و آسان گیری هم که از چارچوب شریعت متسامح و آسانگیر فراتر نرود، نیز دلایل کافی در اختیارشان خواهد بود.

هرگاه کسانی که همه همّ و غمشان اصلاح دین و دل خویش است به سنت و سیره رسول خدا استدلال نمایند، آنهایی هم که در عرصه اهتمام و توجه به سلامت و بهداشت و تغذیه سالم و کار و زندگی تلاش می کنند، در سنت رسول خدا دلایل زیادی را می یابند. زیرا رسول خدا «برای اصلاح دین و دنیا مبعوث گردیده است».

هر زمانی که غفلت ورزان از توسل به اسباب و کنار نهادن آنها برای درستی روش خویش استدلال نمایند، کسانی هم که به اسباب متوسل می شوند و آنها را در جایگاه و منزلت واقعی خویش قرار میدهند، نیز توانایی استدلال به سنت رسول خدا را دارند .

هرگاه گرسنگان صابر برای صحت راه و رسم خود به سنت رسول خدا استدلال نمایند، سیرانی که سپاس خداوند را فراموش نمیکنند نیز برای خود می توانند دلایلی را دست و پا کنند .

هر زمانی که اهل عفو و گذشت و تحمل به درستی کار خود به سنت رسول خدا استدلال نمایند، آنهایی هم که در جای مناسب خود اهل انتقامند می توانند دلایلی را از سنت رسول خدا بیابند .

هرگاه آنهایی که به خاطر خداوند بخشندگی می کنند و دست دوستی در دست دیگران میگذارند، به درستی کار خود به سنت رسول خدا استدلال نمایند، آنهایی هم که در جای خود از عطا و بخشش خودداری میکنند و با دشمنان دشمنی می ورزند، نیز دلایلی را به دست خواهند آورد .

چنانچه کسانی که هیچ ذخیره و پس اندازی را برای آینده فراهم نکرده اند، با استدلال به سنت رسول خدا کار خویش را خوب جلوه دهند، کسانی هم که برای اهل و خانواده خویش چیزهایی را پس انداز کرده اند، می توانند به سنت رسول خدا استدلال بنمایند .

و در صورتی که استفاده کنندگان از غذاهای بسیار ساده و معمولی و گاهی نان خشک، به استدلال به سنت رسول خدا کار خویش را پسندیده نشان بدهند، آنهایی هم که از انواع غذاهای حلال و لذیذ و مرغ بریان و کباب بره و میوه و شیرینی و موز و انبه استفاده می کنند، نیز میتوانند براساس سنت رسول خدا اثبات نمایند که کارشان مشروع و مباح است .

هرگاه کسانی که مدام روزها را روزه می گیرند و به صحت عبادت خود به سنت رسول خدا استدلال می کنند، آنهایی هم که بسیاری از سال را روزه نمی گیرند، می توانند به سنت ایشان استدلال نمایند. زیرا رسول خدا آنچنان روزه میگرفت که برخی از اطرافیان تصور می نمودند که همه روزها را روزه می گیرد و گاهی آنچنان پشت سر هم روزهایی را روزه نمی گرفت انگار که هفته ها را روزه نمیگیرند .

چنانچه کسانی که از نعمت های پاک و بی آلایش دنیوی روی گردان می شوند، به سنت رسول خدا استدلال نمایند، آنهایی هم که دلشان به سوی نعمت های پاک و مباح مانند زیبایی زنان خویش و بوی خوش پر می کشد، می توانند دلایلی را برای خود دست و پا کنند .

هرگاه کسانی که در مقابل همسران خود نرمش نشان می دهند و همه خواسته های مشروعشان را برآورده می سازند، روش خویش را صحیح و پسندیده تصور کنند، آنهایی هم که گاهی با تندی با آنان برخورد می نمایند یا طلاقشان می دهند و یا مدتی را با آنان روابطشان را قطع می نمایند، و میان ماندن و جدایی به آنان اختیار می دهند نیز در سنت و سیره رسول خدا دلایل مشروعیت کار خود را می توانند به دست بیاورند .

هرگاه کسانی که خود مستقیماً اسباب تأمین معیشت خویش را فراهم نمی کنند کار خویش را درست بدانند، آنهایی هم که خود عملاً وارد کار و زندگی شده و اجاره می کنند و اجاره می دهند، و به خرید و فروش می پردازند نیز می توانند به سنت رسول خدا استدلال نمایند .

چنان چه کسانی که در ایام عادت ماهانه بطور کامل از همسران خود دوری می نمایند، کار خویش را درست بدانند، آنهایی هم که در آن ایام با همسران خود –بدون عمل زناشویی –معاشرت می کنند و به هنگام روزه داری یکدیگر را در آغوش میکشند نیز میتوانند دلایل لازم را در سنت رسول خدا بدست بیاورند .

هرگاه اشخاصی نسبت به اهل معاصی ترحم نمایند و در حد توان آنان را مورد عفو قرار بدهند، کار خویش را صحیح و پسندیده بدانند آنهایی هم که بدون ترحم دست دزد را قطع و زناکار و شرابخوار را شلاق می زنند، می توانند به سیره و سنت رسول خدا که تفسیر و تطبیق عملی قرآن است، استدلال کنند .

هرگاه طرفداران حکم و قضاوت براساس مشهودات و ظواهر، کار خویش را صحیح بدانند، طرفداران سیاست عادلانه مبنی بر قوانین تسامح نیز می توانند به سنت ایشان استدلال نمایند. زیرا «ایشان به خاطر تهمتی یک نفر را زندانی و به خاطر تهمتی دیگر، یک نفر را مورد مجازات قرار داد»

تا آنجا که می فرماید :

«هدف از بیان این موضوع ها آن است که نباید فقرای صابر و شکیبا خود را به نسبت ثروتمندان سپاسگزار بیشتر به رسول خدا نزدیکتر تصور نمایند. زیرا شایسته ترین و نزدیک ترین انسانها به رسول خدا آگاه ترین و ملتزم ترین آنها به سنت و سیره ایشان است».

منبع: معرفت و معنویت/ مؤلف: دکتر یوسف قرضاوی/ مترجم: عبدالعزیز سلیمی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سئوال امنیتی: لطفا جواب معادله را بنویسید *